100. rocznica powrotu Kociewia do Polski w 1920 roku

03 lutego 2020, 16:27

Kiedy cała Polska świętowała odzyskiwała niepodległość w 1918 roku, mieszkańcy Pomorza i Kociewia musieli czekać jeszcze dwa lata. W styczniu 1920 roku cały ten obszar radował powrót Pomorza do macierzy.
Przez drugą połowę stycznia wojska generała Hallera wkraczały do kolejnych miejscowości. Symbolicznie je zajmowały, witane przez ich mieszkańców.
Świecie 25 stycznia 1920 roku
“Dziennik Bydgoski” ówcześnie jedna z najpopularniejszych polskojęzycznych gazet kolportowana na terenie Świecia w wielkim nagłówku pisała “Pokój!”. Poinformowano w jakich dniach i miejscowościach pojawią się wojska. 25 stycznia – Świecie i Laskowice.
Wczesnym rankiem ostatnie oddziały niemieckie Grenzschutzu opuściły Świecie. W kilka godzin potem wkroczyły do miasta wśród bicia dzwonów pierwsze kolumny wojska polskiego witane radośnie przez ludność polską.
Po stu latach w mieście odbyło się wiele uroczystości i wydarzeń, które przypomniały o tych wydarzeniach.
Kilkudziesięciu kawalerzystów i piechurów w strojach z epoki, inscenizacje i piknik historyczny z wojskowymi pokazami, repliką czołgu z I wojny światowej, blisko stuletnim samochodem marki Citroen, konkursami, mobilnym muzeum i grochówką – tak świętowano 100. rocznicę powrotu Świecia do Macierzy 25 stycznia 1920 r. miały bogaty program.
Gniew 27 stycznia 1920 roku
W Gniewie powstała Powiatowa Rada Ludowa, kierowana przez księdza Antoniego Wolszlegra oraz Straż Ludowa, dowodzona przez porucznika Józefa Głowackiego.
Obszar ziemi gniewskiej nazwano „Republiką Gniewską”. Na mocy decyzji podjętych w Wersalu 27 stycznia 1920 roku, Gniew został włączony do Polski. Pierwszym komisarycznym starostą został Franciszek Czarnowski z Gniewskich Młynów.
W 2020 roku mieszkańcy Gniewu zebrani na rynku wzięli udział w przemarszu ulicami miasta, by pozować do wspólnego zdjęcia. Ostatnim punktem uroczystości była akademia na dziedzińcu gniewskiego zamku. Po żywej lekcji historii, nawiązującej do odzyskania przez Gniew niepodległości, zebrani mogli uraczyć się wojskową grochówką.
Pelplin 28 stycznia 1920 roku
28 stycznia 1920 r. oddziały Frontu Pomorskiego wkraczając do Pelplina dokonały jego przyłączenia do odrodzonej Polski. Jak relacjonował ”Pielgrzym” wśród bicia dzwonów przybył oddział ułanów Krechowieckich pod dowództwem rotmistrza Podhorskiego i załoga pociągu pancernego. Po blisko 148 latach zaboru pruskiego miasto powróciło na łono ukochanej Ojczyzny.
Uroczystości rozpoczęły przed dworcem PKP, gdzie zebrała się młodzież z okolicznych szkół oraz mieszkańcy Pelplina. Wszyscy oczekiwali na przybycie Wojska Polskiego i dowódcy Frontu Pomorskiego – gen. Józefa Hallera. Po oficjalnym powitaniu Haller przemówił do mieszkańców, po czym wsiadł do bryczki, by uroczyście przejechać przez miasto.
Odświętnie przyozdobionymi ulicami miasta ruszyła defilada. Na czele kroczyła młodzież niosąca 100-metrową flagę przygotowaną specjalnie na to wydarzenie, za nią Pelplińska Orkiestra Dęta, uczniowie oraz bryczka wraz z generałem. Po drodze uczestnicy wydarzenia zatrzymali się w pobliżu Urzędu Miasta i Gminy na pamiątkowe zdjęcie, w tym samym miejscu, gdzie 28 stycznia 1920 r. wykonano fotografię przedstawiającą powitanie Wojska Polskiego.

Starogard Gdański 29 stycznia 1920 roku

W monografii „Królewskie miasto Starogard – stolica Kociewia” autorstwa Jana Buchholza i Andrzeja Szklarskiego o wkroczeniu gen. Jana Hallera do Starogardu, czytamy:
„Nareszcie dnia 29 stycznia 1920 roku, w przepisanym czasie i porządku, wkroczyła do Starogardu armia generała [Józefa] Hallera i zajęła stolicę Kociewia wraz z całą okolicą na rzecz Najjaśniejszej Rzeczypospolitej Polskiej. Był to naprawdę dzień wielki i najpiękniejszy w dziejach Starogardu. Wojsko polskie przywitał na przedmieściu pelplińskim Sokół starogardzki w jednolitym umundurowaniu a prezes Sokoła Maksymilian Wiśniewski z konną eskadrą torował polskiemu żołnierzowi drogę do miasta. Na wszystkie ulice wyległy tłumy ludu a twarz niejednego starego Kociewiaka zrosiła się łzami. Była to mroźna zima, ale w mieście nikt jej nie czuł, wszędzie panowała wielka radość. Stary rynek grodu kociewskiego przystrojono wspaniale w łuki triumfalne, girlandy, chorągwie narodowe i omajono go zielenią młodych świerków. (…)” 
29 stycznia 2020 roku podobnie jak 100 lat temu starogardzianie tłumnie i z entuzjazmem wyszli na ulice miasta, by powitać na starogardzkim Rynku gen. Józefa Hallera, w rolę którego wcielił się Michał Rychlicki. – Mieszkańcy Starogardu i okolic. Staję przed Wami jako generał Polskiego Wojska, ale nad to, jako wasz rodak, brat wasz i syn polskiej ziemi, by wam obwieścić, że po 148 latach hańby, po półtora wieku niewoli, przyszedł czas oswobodzenia! Pomorze jest wolne! Pomorze jest Polskie! – powiedział gen. Józef Haller w orędziu do narodu.
Tczew 30 stycznia 1920 roku
Z okazji jubileuszu, wszystko odbyło się niemal tak samo jak przed stu laty. Tczewianie mogli zobaczyć moment przybycia Hallerczyków do Tczewa. Wojska gen. Hallera wkroczyły do miasta ulicą 30 Stycznia. Przed Urzędem Miejskim czekali na nich przedstawiciele lokalnych władz i duchowieństwa. W rolę tymczasowego burmistrza Tczewa Władysława Orcholskiego wcielił się prezydent Mirosław Pobłocki.
Do zebranych przemówił gen. Józef Haller: „Czcigodni włodarze, mieszkańcy Tczewa! Po blisko 150 latach niewoli nadeszła chwila wyzwolenia. Wkraczające wojsko polskie dokonuje przyłączenia tych ziem do Państwa Polskiego. Jako wódz armii, której przypadło w udziale szczęście dokonania tego uroczystego, historycznego aktu – witam Was przepełnionym radością sercem! Cala Polska w tym dniu radosnym oddaje hołd mieszkańcom tej ziemi za ich niezłomność, hart ducha, wielkie cnoty obywatelskie i wytrwałość w twardej narodowej służbie. Dzień dzisiejszy jest dla Was najwyższą za to nagrodą.”

Liczne wydarzenia i uroczystości, które upamiętniły zdarzenia sprzed 100 lat podkreślają wielki patriotyzm mieszkańców Kociewia tak w wymiarze lokalnym jak i narodowym. Kociewie i Pomorze zawsze związane były z Polską i polskością.
Foto
UM Świecie,
UM Gniew,
UM Pelplin,
UM Starogard Gdański,
UM Tczew,
Tomasz Jagielski
UG Suchy Dąb

Komentarze

Czy jesteś pewny?

Proszę prawidłowo wypełnić wszystkie pola